SMS is technisch gezien al jaren verouderd, maar verdwijnt opvallend langzaam. Het protocol werd ontworpen voor een tijd waarin mobiele telefoons vooral bedoeld waren om te bellen en een kort tekstbericht van maximaal 160 tekens al bijzonder nuttig was. Inmiddels sturen gebruikers foto’s, video’s, locaties, documenten en groepsberichten, verwachten ze leesbevestigingen en willen ze weten wanneer iemand een antwoord typt. Rich Communication Services, meestal afgekort tot RCS, is ontwikkeld om precies dat gat te vullen. Toch bestaat SMS nog steeds naast RCS en zal dat waarschijnlijk nog enige tijd zo blijven.
Het grootste verschil is dat SMS onderdeel is van de klassieke mobiele infrastructuur, terwijl RCS veel meer werkt als een moderne internetdienst. Een RCS-bericht kan via mobiele data of wifi worden verstuurd. Daardoor kunnen gebruikers grotere bestanden en foto’s met een veel hogere resolutie delen dan via MMS. Ook functies die bij WhatsApp, Signal en iMessage normaal zijn geworden, zoals leesbevestigingen, typindicatoren en uitgebreidere groepsgesprekken, zijn in RCS ingebouwd.
Dat maakt RCS op papier een logische opvolger van SMS. Het heeft bovendien een belangrijk voordeel ten opzichte van losse chatapps. Een gebruiker hoeft niet eerst te vragen of iemand WhatsApp, Telegram of Signal gebruikt. RCS is gekoppeld aan het telefoonnummer en zit in de standaard berichtenapp van het toestel. In het ideale scenario merkt de gebruiker nauwelijks welk protocol wordt gebruikt. Als beide toestellen RCS ondersteunen, gaat het bericht via RCS. Als dat niet lukt, kan de telefoon terugvallen op SMS of MMS.
Precies die terugvalmogelijkheid verklaart echter ook waarom SMS zo moeilijk te vervangen is. SMS werkt bijna overal. Een oude telefoon, een eenvoudige mobiele telefoon, een smartphone zonder mobiele data of een toestel van een gebruiker die nooit een berichtenapp heeft ingesteld, kan nog steeds een SMS ontvangen. Voor banken, overheden, bezorgdiensten en bedrijven is die universele bereikbaarheid belangrijker dan een mooie gebruikerservaring. Een verificatiecode die technisch primitief maar vrijwel overal aankomt, is vaak waardevoller dan een geavanceerd bericht dat alleen werkt wanneer alle onderdelen van de keten correct zijn ingesteld.
RCS heeft namelijk meer afhankelijkheden. Niet alleen het toestel moet de standaard ondersteunen, maar ook de berichtenapp en in sommige gevallen de mobiele provider moeten RCS correct aanbieden en activeren. De beschikbaarheid kan daardoor per land en provider verschillen. Dat betekent dat twee mensen met moderne smartphones niet automatisch dezelfde RCS-functionaliteit hebben.
Die fragmentatie heeft RCS jarenlang vertraagd. SMS heeft één groot voordeel dat nieuwe communicatiesystemen bijna nooit vanaf de eerste dag hebben: iedereen gebruikt al hetzelfde systeem. RCS moest juist een ecosysteem opbouwen waarin telefoonfabrikanten, operators, softwarebedrijven en standaardenorganisaties samenwerken. Veel van die complexiteit is inmiddels voor gebruikers verborgen, maar het onderliggende probleem blijft bestaan. Een communicatiestandaard wordt pas echt waardevol wanneer vrijwel iedereen ermee bereikbaar is.
Beveiliging is een tweede belangrijke reden waarom de overgang nog niet compleet is. SMS heeft geen echte end-to-end-encryptie en is daarom ongeschikt voor gevoelige gesprekken. RCS kan veel veiliger zijn, maar de situatie is niet overal hetzelfde. Sommige RCS-gesprekken zijn end-to-end versleuteld wanneer aan de juiste voorwaarden wordt voldaan. Daarbij kunnen alleen de apparaten aan beide kanten de inhoud lezen. SMS en MMS bieden die bescherming niet.
Cross-platform communicatie is ingewikkelder. RCS tussen verschillende toestelplatforms werkt steeds beter, maar end-to-end-encryptie is niet automatisch voor iedere combinatie van apps en providers beschikbaar. De sector werkt aan bredere standaarden voor interoperabele beveiliging, maar zolang die niet overal zijn geïmplementeerd, kan de beveiliging van het ene RCS-gesprek verschillen van die van het andere. Dat is voor gewone gebruikers moeilijk te zien en voor bedrijven lastig uit te leggen.
Ook zakelijke berichten maken het verhaal minder eenvoudig. RCS kan juist voor bedrijven aantrekkelijk zijn omdat een bericht veel rijker kan worden dan een SMS. Een vervoerder kan bijvoorbeeld een logo, afbeelding en interactieve elementen tonen in plaats van alleen een korte tekst met een link. Afzenders kunnen bovendien als geverifieerd worden weergegeven. Maar zakelijke RCS-gesprekken zijn niet noodzakelijk end-to-end versleuteld en kunnen door betrokken dienstverleners of operators worden verwerkt. RCS is dus niet automatisch hetzelfde als een privacygerichte messenger.
Daar komt nog een praktisch probleem bij: SMS is diep ingebouwd in bestaande systemen. Miljoenen apparaten en softwareplatforms gebruiken het voor alarmmeldingen, afspraakherinneringen, tweefactorauthenticatie en machine-to-machinecommunicatie. Zulke systemen worden niet vervangen omdat een nieuwer protocol betere foto’s kan verzenden. Ze worden pas aangepast wanneer apparatuur wordt vernieuwd, contracten aflopen of de kosten van het oude systeem te hoog worden.
Daarom is de overgang van SMS naar RCS geen simpele vervanging zoals van een oude app door een nieuwe versie. Het lijkt meer op een geleidelijke verandering van infrastructuur. Voor gesprekken tussen moderne smartphones kan RCS steeds vaker de standaard worden. SMS blijft ondertussen de nooduitgang: eenvoudig, beperkt en technisch oud, maar bijna overal bruikbaar.
Dat is uiteindelijk de paradox. RCS is beter omdat het veel meer kan dan SMS. SMS blijft bestaan omdat het bijna niets nodig heeft om te werken. Zolang RCS niet dezelfde universele beschikbaarheid, voorspelbaarheid en interoperabiliteit bereikt, blijft het oude protocol achter de schermen noodzakelijk. De kans is daarom groot dat gebruikers steeds minder merken dat ze SMS gebruiken, lang voordat SMS zelf werkelijk uit mobiele netwerken verdwenen is.